"...Kiedy przeszłość litewska ze swojemi dzieje
Wiekami poczerniała, w gruzach popieleje,
Gdy stare jej zabytki czas niszczy i zmienia,
Pokrywszy bryłą ziemi lub mgłą zapomnienia.
Ten, co berło Mendogów i Witoldów trzyma,
Kazał ratować każdy tej przeszłości szczątek,
Dźwignąć w grodzie Jagiełłów świątynię pamiątek..."
(Urywek wiersza Władysława Syrokomli z okazji otwarcia w Wilnie w dniu 17 kwietnia 1856 roku Muzeum Starożytności)

Dziś pod ww.  tytułem rozpoczęła w Wilnie obrady międzynarodowa konferencja naukowa, poświęcona hrabiemu Eustachemu Tyszkiewiczowi (1814 – 1873) w dwóchsetną rocznicę jego urodzin.

Konferencja odbywa się z inicjatywy i pod kierunkiem Narodowego Muzeum Litwy w ramach międzynarodowych spotkań, zgłębiających kolejne tematy, wymagające uwagi naukowców, ubogacając historyczną pamięć społeczeństwa.  Tego rodzaju doroczne forum naukowców i badaczy historii odbywają się w Muzeum od roku 1998.

W tegorocznej konferencji udział bierze 26 naukowców z kraju oraz z Białorusi, Polski i Rosji, którzy w ciągu trzech dni wygłoszą interesujące referaty, wszechstronnie analizując różne aspekty działalności, dorobku i życia Eustachego Tyszkiewicza.

Eustachy Tyszkiewicz, uważający siebie za Litwina, był jedną z najbardziej znaczących postaci ówczesnego Wilna -archeolog, historyk, kolekcjoner, badacz pradziejów ziem białoruskich i litewskich, działacz społeczny, założyciel  pierwszego w Wilnie muzeum - Muzeum Starożytności , przewodniczący Komisji Archeologicznej, będącą  jedynym w tym czasie towarzystwem naukowym na Litwie.  Mimo znacznego dorobku, jego prace i postać nie doczekały się na Litwie należytej uwagi i wszechstronnej analizy. Będąc zwolennikiem i realizatorem idei budowy społeczeństwa poprzez organiczną pracę u podstaw, nie udzielał się w tematach litewskiego odrodzenia narodowego za swego życia w XIX wieku i w ten sposób był odbierany również w wieku XX. Dlatego powyższa konferencja jest pierwszym tak znaczącym krokiem w kierunku głębszego poznania postaci  E. Tyszkiewicza i upowszechniania wiedzy o nim, a także swoistym  wyrazem złożenia hołdu za jego wysiłek na rzecz zapoczątkowania zawodowego kompletowania materialnych zbiorów, dotyczących dziejów Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Zresztą, jak wynika z zapowiedzi dyrektor Muzeum Birutė Kulnytė w roku następnym konferencja będzie poświęcona założeniu i działalności Muzeum Starożytności, co pozwoli dodatkowo poznać i uwypuklić dorobek E. Tyszkiewicza.

Hrabia Eustachy Tyszkiewicz był zwolennikiem tak zwanego patriotyzmu krajobrazu, najbardziej wszechstronnego, obejmującego krajobraz,  przyrodę i ludzi i uważał, iż elita i lud Litwy oraz Białorusi – to ludność miejscowego pochodzenia, co może mieć również znaczenie przy obecnych dyskusjach i próbach Polski wtrącania się w wewnętrzne sprawy Litwy.

Z okazji rozpoczęcia prac konferencji dziś w Bibliotece Akademii Nauk im. Wróblewskich została otwarta obszerna wystawa dokumentów, związanych  z E. Tyszkiewiczem, większość których została udostępniona po raz pierwszy. Wystawa potrwa do 7 maja.
Jutro konferencja będzie kontynuowała swoje obrady w Muzeum Narodowym, a pojutrze przeniesie się do miejscowości Astrava nieopodal Birż, gdzie przez pewien okres mieszkał  E.Tyszkiewiczem i gdzie pozostawił po sobie wiele dokumentalnych pamiątek, które później znalazły się w obecnej  Bibliotece Akademii Nauk im. Wróblewskich.

Na zdjęciach: portret grafa Eustachego Tyszkiewicza; przemawia dr Saulius Pivoras z Kowieńskiego Uniwersytetu Witolda Wielkiego; otwarcie wystawy w  Bibliotece Akademii Nauk im. Wróblewskich.

Filmy: otwarcie konferencji i fragmenty referatów.